เงินตราเป็นสิ่งที่เราใช้ในชีวิตประจำวันแทบทุกคน แต่เคยสงสัยไหมว่าเงินบาทที่เราใช้อยู่ทุกวันนี้มีประวัติความเป็นมาอย่างไร วันนี้เราจะพาย้อนเวลาไปดูวิวัฒนาการของเงินตราไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

 

จุดเริ่มต้น: ยุคเงินพดด้วง

 

เงินตราไทยเริ่มมีเอกลักษณ์ที่ชัดเจนเมื่ออาณาจักรสุโขทัยเรืองอำนาจ โดยได้ผลิตเงินตราที่ทำจากโลหะเงิน มีลักษณะกลม เรียกว่า “เงินพดด้วง” ซึ่งใช้เป็นเงินตราของไทยมานานกว่า 600 ปี ก่อนที่จะมีการผลิตเหรียญกษาปณ์สมัยใหม่

 

การเกิดขึ้นของโรงกษาปณ์แห่งแรก

 

สมัยรัชกาลที่ 4: ก้าวแรกสู่ความทันสมัย

 

โรงกษาปณ์แห่งแรกของประเทศไทยชื่อว่า “โรงกระสาปน์สิทธิการ” สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 ในยุคที่ประเทศไทยกำลังพัฒนาและปรับปรุงให้ทันสมัยพร้อมกับการขยายตัวทางเศรษฐกิจและการค้า

 

เหรียญกษาปณ์ที่ผลิตได้เป็นครั้งแรกมี 5 ชนิดราคา ได้แก่

– บาท

– กึ่งบาท

– สลึง

– เฟือง

– กึ่งเฟือง

 

โดยให้ใช้ควบคู่ไปกับเงินพดด้วงที่ใช้อยู่เดิม

 

สมัยรัชกาลที่ 5 การขยายและปรับปรุง

 

เมื่อเศรษฐกิจไทยเจริญรุ่งเรืองและมีการค้าขยายตัวกับต่างประเทศ เกิดปัญหาการผลิตเหรียญกษาปณ์ไม่เพียงพอ รัชกาลที่ 5 จึงมีพระราชดำริสำคัญหลายประการ

 

1. สั่งซื้อเครื่องจักรใหม่ พร้อมสร้างโรงกระสาปน์สิทธิการให้กว้างขวางกว่าเดิม

2. เปลี่ยนเงินใหม่ เป็นชนิดราคา บาทหนึ่ง สลึงหนึ่ง เฟื้องหนึ่ง ซึ่งเป็นเหรียญกษาปณ์ไทยรุ่นแรกที่มีพระบรมรูปพระมหากษัตริย์บนหน้าเหรียญตามแบบสากล

3. สร้างโรงกษาปณ์แห่งใหม่ ที่วังสะพานเสี้ยว และติดตั้งเครื่องจักรที่ใช้กำลังไฟฟ้า เพื่อเพิ่มกำลังการผลิต

4. เลิกใช้เงินพดด้วง อย่างเป็นทางการ

 

การเผชิญวิกฤต: ผลกระทบจากสงครามโลก

 

สงครามโลกครั้งที่ 1 (สมัยรัชกาลที่ 6)

เมื่อเกิดสงครามโลกครั้งที่ 1 โลหะมีราคาสูงขึ้น รัชกาลที่ 6 จึงต้องลดส่วนผสมของโลหะเงินในเหรียญลง และผลิตธนบัตรราคา 1 บาทใช้แทนเหรียญกษาปณ์ แม้พระองค์จะพยายามดำเนินนโยบายเพื่อประคองเศรษฐกิจ แต่ก็ไม่สามารถหลีกเลี่ยงผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจตกต่ำทั่วโลกได้

 

สมัยรัชกาลที่ 7: การปรับตัวและฟื้นฟู

เมื่อเศรษฐกิจตกต่ำต่อเนื่อง รัชกาลที่ 7 จึงยุบกรมกระสาปน์สิทธิการ และนำเข้าเหรียญจากต่างประเทศแทนการผลิตเอง แต่ต่อมาได้ฟื้นฟูการผลิตโดย:

– ตั้งเป็น “แผนกกษาปณ์”

– ยกระดับเป็น “กองกษาปณ์” ในสังกัดกรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง

 

สงครามโลกครั้งที่ 2 (สมัยรัชกาลที่ 8)

ในช่วงนี้ประเทศต้องเผชิญภาวะเศรษฐกิจตกต่ำอีกครั้ง รัฐบาลจึงนำเหรียญเงินเก่ามาหลอมเพื่อผลิตเงินปลีกใช้ในประเทศ ซึ่งนับเป็นครั้งแรกที่มีการนำโลหะเงินมาผลิตเป็นเงินปลีก แต่เมื่อเงินและทองแดงราคาสูงขึ้น จึงใช้ดีบุกแทน

 

ก้าวสู่ยุคใหม่

 

การพัฒนาที่สำคัญในปี พ.ศ. 2525

มีการผลิตเหรียญขัดเงาเป็นครั้งแรก ซึ่งถือเป็นพัฒนาการสำคัญของโรงกษาปณ์ไทย

 

การย้ายโรงกษาปณ์

เมื่อเทคโนโลยีพัฒนา