SACIT: งานประณีตศิลป์ไทย โดยเฉพาะงานเครื่องรัก กำลังเผชิญกับวิกฤตการณ์สำคัญจากการขาดแคลน “ยางรัก” ซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักและหัวใจสำคัญในการสร้างสรรค์ผลงาน
เพื่อเป็นการต่อลมหายใจให้แก่มรดกทางวัฒนธรรมนี้ สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย จึงได้บูรณาการความร่วมมือครั้งสำคัญกับ กรมป่าไม้ และ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) เพื่อผลักดันการปลูกต้นรักและสร้างระบบนิเวศหัตถกรรมที่ครบวงจร
ยางรัก ไม่ได้เป็นเพียงส่วนประกอบของเครื่องเขินเท่านั้น แต่ยังเป็นรากฐานของงานศิลปกรรมไทยหลายแขนง ไม่ว่าจะเป็นการลงรักปิดทอง งานลายรดน้ำ งานหัวโขน ไปจนถึงการบูรณะศาสนสถานสำคัญ
แต่ในปัจจุบัน ปริมาณยางรักธรรมชาติกลับลดน้อยลงอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งองค์ความรู้และทักษะในการเก็บเกี่ยวก็กำลังสูญหายไปพร้อมกับช่างฝีมือรุ่นเก่า หากไม่มีการฟื้นฟูอย่างเป็นระบบ อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมเหล่านี้อาจเลือนหายไปในที่สุด
การขับเคลื่อนในครั้งนี้มุ่งเน้นการพัฒนาตั้งแต่ “ต้นน้ำ” โดยอาศัยโมเดลความสำเร็จจาก วิสาหกิจชุมชนจัดการยางรักอมก๋อยอย่างยั่งยืน จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นหนึ่งในแหล่งผลิตยางรักคุณภาพสูงของประเทศ
โดยนำภูมิปัญญาของชาวกะเหรี่ยงบ้านแม่ต๋อมในเรื่องเทคนิคการเจาะกรีดยางรักมาผสมผสานกับนวัตกรรมสมัยใหม่ เช่น เครื่องเหวี่ยงแยกน้ำออกจากยางรักจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เพื่อให้ได้น้ำยางเข้มข้นมาตรฐานสูง พร้อมกันนี้ยังมีการขยายผลไปยังพื้นที่นำร่องใน 4 จังหวัดภาคเหนือ ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย น่าน และสุโขทัย
ในมิติของความมั่นคงทางเศรษฐกิจ กรมป่าไม้ ได้เข้ามาสนับสนุนผ่านพระราชบัญญัติป่าชุมชน เพื่อให้ชุมชนสามารถบริหารจัดการทรัพยากรได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ขณะที่ ธ.ก.ส. ได้ยกระดับคุณค่าของต้นรักให้เป็นมากกว่าพืชเศรษฐกิจทั่วไป
โดยผลักดันให้ต้นรักสามารถใช้เป็น หลักทรัพย์ค้ำประกันทางธุรกิจ เพื่อให้เกษตรกรเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ง่ายขึ้น, นอกจากนี้ยังมีการนำแนวคิดธนาคารต้นไม้และคาร์บอนเครดิตมาสร้างแรงจูงใจในการปลูกป่าตามแนวพระราชดำริ “ปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง” อีกด้วย
เป้าหมายสูงสุดของการผนึกกำลังในครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงแค่การมีวัตถุดิบที่เพียงพอเท่านั้น แต่ SACIT ยังตั้งเป้าที่จะผลักดันงานเครื่องรักสู่การขึ้นทะเบียนเป็น มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติร่วมกับ UNESCO เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและยกระดับหัตถศิลป์ไทยสู่เวทีระดับโลกอย่างสง่างาม
โดยผู้ที่สนใจสามารถร่วมสืบสานและสนับสนุนผลิตภัณฑ์จากยางรักได้ในงาน “อัตลักษณ์แห่งสยาม ครั้งที่ 17” ที่จะจัดขึ้นในช่วงปลายเดือนเมษายน 2569 นี้
พบกับ “ทิน โชคกมลกิจ” และ “โค้ชหนุ่ม” ได้ใน “เงินทองของจริง”
ออกอากาศทาง ช่อง one31 ทุกวันจันทร์ – ศุกร์ เวลา 07.50 – 08.00 น.
รับชมรีรันได้ทางช่อง GMM25 เวลา 10.30 – 10.40 น. และช่องทางออนไลน์ TERO Digital
