คองโกเปิดตลาดลิเธียม จีนขยายอิทธิพลลงทุนเหมืองแร่ในแอฟริกา

คองโกเปิดตลาดลิเธียม: สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (DRC) ได้สร้างความเคลื่อนไหวครั้งสำคัญในอุตสาหกรรมเหมืองแร่ระดับโลก ด้วยการเปิดฉากส่งออกแร่ลิเธียมเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของประเทศ โดยมีปลายทางของผลผลิตทั้งหมดมุ่งหน้าสู่ประเทศจีน การดำเนินการในครั้งนี้ถูกขับเคลื่อนโดย ‘Zijin’ กลุ่มบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านเหมืองแร่สัญชาติจีน ซึ่งได้เริ่มจัดส่งแร่ลิเธียมเข้มข้นจากโครงการเหมืองแร่มาโนโน (Manono) 

ตั้งแต่เดือนมิถุนายนที่ผ่านมา หลังจากที่โรงงานแปรรูปสามารถเริ่มเดินสายการผลิตได้เร็วกว่ากำหนดการเดิมถึงหนึ่งเดือนเต็ม ปัจจุบันสินค้าล็อตนี้อยู่ระหว่างการเดินทางและคาดว่าจะเดินทางถึงโรงกลั่นในประเทศจีนภายในเดือนตุลาคม

โครงการมาโนโนแห่งนี้ ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในแหล่งทรัพยากรแร่ลิเธียมหินแข็งที่ใหญ่ที่สุดในโลกที่ยังไม่เคยได้รับการพัฒนามาก่อน โครงการนี้ขับเคลื่อนภายใต้กิจการร่วมค้าที่บริษัท Zijin เข้าถือครองหุ้นใหญ่ในสัดส่วนร้อยละ 54.9 ในขณะที่บริษัทเหมืองแร่ของรัฐอย่าง Cominiere ถือครองหุ้นร้อยละ 35.1 และรัฐบาลดีอาร์คองโกถือหุ้นส่วนที่เหลืออีกร้อยละ 10 ความสำเร็จในครั้งนี้ไม่เพียงแต่เป็นก้าวสำคัญของคองโก 

แต่ยังเป็นการตอกย้ำถึงอิทธิพลของจีนในอุตสาหกรรมแร่ธาตุของทวีปแอฟริกา ซึ่งก่อนหน้านี้ รัฐบาลคองโกได้ตัดสินใจเพิกถอนใบอนุญาตของบริษัท AVZ Minerals จากออสเตรเลีย และจัดสรรสิทธิประโยชน์ให้กับกลุ่มทุนจีนแทน 

ปัจจุบันมีบริษัทจีนรายใหญ่อีกหลายแห่ง เช่น CMOC และ Huayou Cobalt เข้ามาปักหลักทำธุรกิจในพื้นที่ ในขณะที่บริษัทฝั่งตะวันตกอย่าง KoBold Metals ซึ่งมีรัฐบาลสหรัฐฯ หนุนหลัง กลับต้องเผชิญกับอุปสรรคทางกฎหมายที่ยืดเยื้อจนต้องชะลอการพัฒนาโครงการที่อยู่ติดกันออกไป

อย่างไรก็ตาม การอนุญาตให้ส่งออกแร่ดิบของคองโกกลับดูเหมือนจะสวนทางกับกระแสความตื่นตัวของทวีปแอฟริกาในปัจจุบัน แม้ว่าแอฟริกาจะเต็มไปด้วยทรัพยากรที่มีค่ามหาศาล ตั้งแต่โกโก้ ไปจนถึง ทองคำ เพชร โคบอลต์ และลิเธียม ทว่าประเทศผู้ส่งออกทรัพยากรเหล่านี้กลับยังคงเผชิญกับปัญหาความด้อยพัฒนาทางเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่อง 

สิ่งนี้ได้กลายมาเป็นชนวนสำคัญที่ผลักดันให้ผู้นำหลายชาติในแอฟริกาหันมาใช้นโยบาย “ชาตินิยมด้านทรัพยากร” (Resource nationalism) โดยมุ่งเน้นการสร้างมูลค่าเพิ่มภายในประเทศ (Domestic value addition) แทนที่การส่งออกเพียงวัตถุดิบขั้นต้น

ตัวอย่างของการบังคับใช้นโยบายนี้ปรากฏให้เห็นอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งในภาคการเกษตรที่กลุ่มประเทศผู้ผลิตโกโก้รายใหญ่ซึ่งครองสัดส่วนร้อยละ 70 ของโลก ได้รวมตัวกันก่อตั้ง “พันธมิตรเพื่อการสร้างมูลค่าเพิ่มโกโก้” ที่ประเทศไนจีเรีย พร้อมทั้งมีคำสั่งห้ามส่งออกเมล็ดโกโก้ดิบ 

เพื่อบังคับให้เกิดอุตสาหกรรมการแปรรูปในประเทศ ในมิติของภาคเหมืองแร่ ประเทศซิมบับเวได้ก้าวขึ้นเป็นผู้นำในการใช้มาตรการขั้นเด็ดขาด โดยประกาศห้ามส่งออกแร่ลิเธียมดิบเพื่อกดดันให้กลุ่มทุนต่างชาติต้องเข้ามาลงทุนสร้างโรงกลั่นภายในประเทศแทน

ท้ายที่สุด การเปลี่ยนแปลงวิสัยทัศน์และการบังคับใช้นโยบายจำกัดการส่งออกวัตถุดิบของชาติต่างๆ ในทวีปแอฟริกา ถือเป็นความท้าทายใหม่ที่ทั้งมหาอำนาจชาติตะวันตกและเอเชียต้องเผชิญ หากแอฟริกาสามารถสานต่อความพยายามในการกักเก็บทรัพยากรเพื่อพัฒนาต่อยอดในประเทศได้สำเร็จ 

นโยบายเหล่านี้จะเป็นตัวเร่งปฏิกิริยาชั้นดีที่ช่วยผลักดันให้ภูมิภาคนี้ก้าวเข้าสู่ยุคอุตสาหกรรมอย่างก้าวกระโดด และจะเป็นการเปิดโอกาสให้ชาติที่อุดมสมบูรณ์เหล่านี้สามารถเก็บเกี่ยวรายได้มหาศาลจากความมั่งคั่งทางธรรมชาติของตนเองได้อย่างแท้จริง

พบกับ “ทิน โชคกมลกิจ” และ “โค้ชหนุ่ม” ได้ใน “เงินทองของจริง” 
ออกอากาศทาง ช่อง one31 ทุกวันจันทร์ – ศุกร์  เวลา 08.15 – 08.25 น.
รับชมรีรันได้ทางช่อง GMM25  เวลา 10.30 – 10.40 น. และช่องทางออนไลน์ TERO Digital