CARE (Career Average Revalued Earnings) คือสูตรคำนวณบำนาญแบบใหม่ที่เฉลี่ยค่าจ้างตลอดช่วงเวลาการทำงานทั้งหมด โดยปรับเป็นค่าเงินปัจจุบัน แตกต่างจากสูตรเดิมที่เฉลี่ยเพียง 60 เดือนสุดท้ายก่อนเกษียณ

 

การเปลี่ยนแปลงนี้สอดคล้องกับแนวทางปฏิบัติสากล มุ่งเน้นความเป็นธรรมและสมดุลกับประวัติการส่งเงินสมทบของผู้ประกันตนแต่ละคน

 

ทำไมต้องเปลี่ยนสูตร ?

 

สำนักงานประกันสังคมระบุว่า สูตรคำนวณเก่าแม้จะสะดวก แต่ก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมทั้งต่อผู้ประกันตนและกองทุน โดยมีปัญหาสำคัญ 2 ประการ

 

ปัญหาที่ 1 คนจ่ายเยอะ กลับได้บำนาญน้อย

การคิดจาก 5 ปีสุดท้ายไม่สะท้อนการจ่ายเงินสมทบตลอดช่วงทำงาน ตัวอย่างเช่น นาย A ส่งเงินสมทบในอัตราสูงมานาน 15 ปี แต่ถูกเลิกจ้างก่อนเกษียณ 5 ปี และเปลี่ยนมาจ่ายเงินสมทบมาตรา 39 แทน เมื่อคำนวณตามสูตรเดิม จะคิดเฉพาะ 5 ปีสุดท้ายที่เขาจ่ายในอัตราต่ำ ทำให้ได้บำนาญลดลง ทั้งที่ก่อนหน้านี้จ่ายในอัตราสูงมาตลอด

 

ปัญหาที่ 2 จ่ายน้อย แต่ได้บำนาญสูง

บางบริษัทแจ้งเงินเดือนพนักงานต่ำกว่าความเป็นจริง แต่ช่วงก่อนเกษียณกลับส่งเงินสมทบสูงแบบก้าวกระโดด เพื่อให้ลูกจ้างได้บำนาญมากกว่าความเป็นจริง ทำให้กองทุนเสียประโยชน์

 

ด้วยเหตุนี้ หลายประเทศโดยเฉพาะกลุ่ม OECD และยุโรป จึงเลิกใช้สูตรคำนวณเฉลี่ยช่วงท้ายก่อนเกษียณ และเปลี่ยนมาใช้สูตรเฉลี่ยตลอดการส่งเงินสมทบแทน

 

ผลกระทบจากการเปลี่ยนสูตร

 

คณะกรรมการประกันสังคม ฝ่ายผู้ประกันตน ระบุว่า หากใช้สูตรใหม่ จะทำให้ผู้ประกันตนกว่า 8 แสนคนได้บำนาญเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 270 บาทต่อเดือน และในอีก 10 ปีข้างหน้า คาดว่าจะมีผู้เกษียณราว 3 ล้านคน เมื่อใช้สูตร CARE จะทำให้บำนาญเฉลี่ยเพิ่มขึ้น 7-8% ต่อคน

 

ใครได้ประโยชน์ ใครได้รับผลกระทบ ?

 

ผลลัพธ์สำหรับผู้ประกันตนมาตรา 39 และมาตรา 33 แต่ละคนจะแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับรูปแบบการเปลี่ยนแปลงหรือการเติบโตของค่าจ้างตลอดช่วงที่ส่งเงินสมทบ

 

กลุ่มที่ได้รับบำนาญมากขึ้น

 

– ผู้ประกันตนที่เปลี่ยนมาเป็นมาตรา 39 ในช่วงใกล้เกษียณ

– ผู้ประกันตนที่มีค่าจ้างสูงในอดีต แต่ค่าจ้างต่ำลงในช่วงใกล้เกษียณ

– ผู้ที่ส่งเงินสมทบครบ 15 ปีแล้ว ออกไปทำงานนอกระบบเป็นเวลานาน

 

กลุ่มที่ได้รับบำนาญลดลง

 

– ผู้ประกันตนที่มีค่าจ้างต่ำในอดีต แต่ค่าจ้างสูงขึ้นกะทันหันในช่วงใกล้เกษียณ

 

กลุ่มที่ได้รับบำนาญเท่าเดิมหรือใกล้เคียงเดิม

 

– ผู้ประกันตนที่ค่าจ้างเต็มเพดาน 15,000 บาทเป็นส่วนใหญ่ จะได้รับบำนาญเท่าเดิม

– ผู้ประกันตนมาตรา 33 ส่วนใหญ่จะได้บำนาญใกล้เคียงเดิม เนื่องจากมีการปรับค่าจ้างที่นำมาเฉลี่ยให้เป็นค่าเงินปัจจุบัน ณ วันที่เกิดสิทธิรับบำนาญ

 

มาตรการคุ้มครอง (Grandfathering Clause)

 

สำหรับผู้รับบำนาญอยู่ก่อนแล้ว

 

– ทุกคนจะได้รับการคำนวณบำนาญใหม่ตามสูตร CARE

– หากคำนวณบำนาญได้เพิ่มขึ้น จะได้รับการปรับเพิ่มบำนาญโดยอัตโนมัติ

– หากคำนวณบำนาญได้ลดลง จะได้รับบำนาญเท่าเดิม (ไม่มีใครถูกปรับลดลง)

 

สำหรับผู้ใกล้เกษียณ (ช่วงเปลี่ยนผ่าน 5 ปี)

 

ผู้ที่เกษียณระหว่างปี 2569-2573 จะมีการคำนวณบำนาญเปรียบเทียบทั้งสูตรเดิมและสูตร CARE

 

– หากสูตร CARE ได้มากกว่า จะได้รับบำนาญตามสูตร CARE

– หากสูตรเดิมได้มากกว่า จะได้รับบำนาญตามสูตร CARE พร้อมการชดเชยส่วนต่างตลอดชีวิต

 

ตารางการเปลี่ยนผ่าน

 

– ปี 2568-2569: ใช้สูตรเดิม 100%

– ปี 2570: ใช้สูตรผสม เก่า 80% : ใหม่ (CARE) 20%

– ปี 2571: ใช้สูตรผสม เก่า 60% : ใหม่ (CARE) 40%

– ปี 2572: ใช้สูตรผสม เก่า 40% : ใหม่ (CARE) 60%

– ปี 2573: ใช้สูตรผสม เก่า 20% : ใหม่ (CARE) 80%

– ปี 2574 เป็นต้นไป: ใช้สูตรใหม่ CARE 100%

 

การเปลี่ยนแปลงนี้ถือเป็นก้าวสำคัญในการปรับปรุงระบบประกันสังคมให้มีความเป็นธรรมและยั่งยืนมากขึ้น พร้อมทั้งมีมาตรการคุ้มครองที่ชัดเจนเพื่อไม่ให้ผู้ประกันตนที่มีอยู่ได้รับผลกระทบในทางลบ