การเพิ่มขึ้นของหนี้เสียนั้นเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ช่วงการระบาดของ COVID-19 ในปี 2563-2565 โดยมีจำนวนบัญชีหนี้เสียเพิ่มขึ้นในแต่ละปีเป็น 2.5 แสนบัญชี, 7.6 แสนบัญชี และ 1.23 ล้านบัญชี ตามลำดับ และเพิ่มขึ้นอีก 1.88 ล้านบัญชีในปี 2566 และ 1 แสนบัญชีในไตรมาส 1 ปี 2567

ที่น่ากังวลคือ หนี้เสียไม่ได้อยู่เพียงในกลุ่มปกติ แต่ได้ลามสู่ธุรกิจรายใหญ่ด้วย ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่าเป็นการจัดชั้นเชิงคุณภาพเพื่อป้องกันความเสี่ยง เนื่องจากลูกหนี้เพิ่งออกจากมาตรการช่วยเหลือหรือกำไรธุรกิจลดลง

1) หนี้ส่วนใหญ่เป็นหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ เช่น สินเชื่อส่วนบุคคลและบัตรเครดิต ซึ่งใช้จ่ายเพื่อการอุปโภคบริโภคที่ใช้แล้วหมดไป ไม่ช่วยให้มีรายได้เพิ่มขึ้น

2) กลุ่มวัยเริ่มทำงาน (20-35 ปี) มีสัดส่วนสินเชื่อที่อาจไม่สร้างรายได้สูงที่สุด และมีสัดส่วนของผู้กู้ที่มีหนี้เสียสูงที่สุด (1 ใน 4)

3) กลุ่มเกษตรกรและผู้มีรายได้น้อยมีภาระหนี้ต่อรายได้ (debt service ratio) สูงที่สุด จึงสุ่มเสี่ยงที่จะชำระหนี้ไม่ได้หรือชำระได้เพียงบางส่วน

เพื่อแก้ปัญหาหนี้เสียอย่างยั่งยืน จำเป็นต้องใช้แนวทางที่หลากหลาย ดังนี้

1. ประเมินสถานการณ์การเงินอย่างละเอียด

   – จัดทำรายการรายรับ-รายจ่าย และรายการหนี้สินทั้งหมด เพื่อทำความเข้าใจสถานการณ์ทางการเงินของตนเอง

2. จัดทำงบประมาณที่ช่วยควบคุมรายจ่ายและเพิ่มการออมเงิน

   – ตัดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นหรือสามารถลดได้ เพื่อเพิ่มการออมเงินและลดหนี้

3. เจรจากับเจ้าหนี้เพื่อขอปรับลดดอกเบี้ยหรือขยายระยะเวลาชำระหนี้

   – การเจรจากับเจ้าหนี้อาจช่วยลดภาระดอกเบี้ยหรือขยายระยะเวลาชำระหนี้ให้เหมาะสมกับสภาพคล่องทางการเงิน

4. พิจารณารวมยอดหนี้เข้าด้วยกัน

   – การรวมยอดหนี้เข้าด้วยกันอาจช่วยให้การชำระหนี้ง่ายขึ้นและได้อัตราดอกเบี้ยที่ต่ำกว่า

5. วางแผนการชำระหนี้อย่างเป็นระบบ

   – เลือกวิธีการชำระหนี้ที่เหมาะสม เช่น “หนี้ก้อนเล็กก่อน” หรือ “หนี้ดอกเบี้ยสูงก่อน” เพื่อชำระหนี้ให้เร็วขึ้น

6. เพิ่มรายได้เพิ่มเติม

   – พิจารณาหาทางเพิ่มรายได้เพิ่มเติม เช่น ทำงานพิเศษ เพื่อให้มีเงินชำระหนี้ได้มากขึ้น

7. ปลูกฝังวินัยทางการเงิน

   – ปลูกฝังวินัยในการใช้เงินและการออมเงิน เพื่อป้องกันการเกิดหนี้ซ้ำในอนาคต

การแก้ปัญหาหนี้เสียของคนไทยจำเป็นต้องใช้ความพยายามและการดำเนินการในหลายด้าน ทั้งการประเมินสถานการณ์ทางการเงิน การจัดทำงบประมาณ การเจรจากับเจ้าหนี้ การวางแผนชำระหนี้ การหารายได้เพิ่ม และการปลูกฝังวินัยทางการเงิน เพื่อให้สามารถจัดการกับหนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน