รู้จัก บ้านมั่นคง และ บ้านพอเพียง โครงการแก้ปัญหาที่อยู่อาศัยคนไทย | เช้านี้ที่หมอชิต

การมีที่อยู่อาศัยที่มั่นคงเป็นรากฐานสำคัญของคุณภาพชีวิตที่ดี รัฐบาลไทยจึงได้จัดทำโครงการสำคัญสองโครงการภายใต้การดูแลของสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) เพื่อช่วยเหลือประชาชนให้มีบ้านและชีวิตที่ดีขึ้น นั่นคือ โครงการบ้านมั่นคง และ โครงการบ้านพอเพียง

 

โครงการบ้านมั่นคง: พัฒนาชุมชนแออัดสู่ความมั่นคง

 

ความเป็นมาและหน่วยงานรับผิดชอบ

 

โครงการบ้านมั่นคงอยู่ภายใต้การดูแลของ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) ซึ่งเกิดจากการควบรวมสองหน่วยงานคือ สำนักงานพัฒนาชุมชนเมือง (พชม.) สังกัดการเคหะแห่งชาติ และกองทุนพัฒนาชนบท ที่อยู่ภายใต้การดูแลของสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

 

โครงการคืออะไร

 

โครงการบ้านมั่นคงเป็นโครงการสนับสนุนการพัฒนาที่อยู่อาศัยชุมชนแออัด โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2546 กรอบงบประมาณเริ่มต้นที่ 80,000 บาทต่อครัวเรือน และเพิ่มเป็น 89,800 บาทต่อครัวเรือนในปี 2563

 

แนวคิดสำคัญ

 

– ประชาชนเป็นแกนหลัก ให้ชุมชนรวมตัวกันเป็นกลุ่มหรือองค์กรชุมชนในการพัฒนาที่อยู่อาศัยของตนเอง

– ภาครัฐสนับสนุน ด้านงบประมาณ เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ ความรู้ และกระบวนการจัดการ

– เป้าหมายระยะยาว มุ่งให้คนจนเมืองมี "บ้านมั่นคง" อยู่จริงอย่างยั่งยืน

 

วัตถุประสงค์หลัก

 

1. แก้ปัญหาชุมชนแออัดทั่วประเทศ

2. สร้างความมั่นคงในชีวิตให้กับประชาชน

3. เสริมพลังให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการปัญหาของตนเอง

 

บ้านมั่นคงไม่ใช่แค่ "บ้าน" แต่เป็นการสร้างคุณภาพชีวิตใหม่ให้กับคนในชุมชน

 

กระบวนการทำงาน

 

1. สำรวจพื้นที่ เก็บข้อมูลของเมืองหรือหมู่บ้านเพื่อนำมาหาทางแก้ปัญหาร่วมกัน

 

2. สร้างกลุ่มการเงินชุมชน ตั้งกลุ่มออมทรัพย์หรือกองทุนชุมชนเพื่อช่วยเหลือกันด้านการเงินและความเป็นอยู่

 

3. ใช้พลังสภาองค์กรชุมชน ให้สภาองค์กรชุมชนหรือเครือข่ายผู้เดือดร้อนเป็นตัวขับเคลื่อนงาน

 

4. ทำแผนพัฒนาชุมชนแบบครบทุกด้าน เชื่อมโยงแผนของชุมชน/ตำบล เข้ากับแผนพัฒนาของท้องถิ่นและจังหวัด

 

5. ร่วมมือกับหน่วยงานท้องถิ่นและภาคีเครือข่าย เพื่อเพิ่มแรงสนับสนุน

 

6. พัฒนาคนทำงาน

   – ผู้นำเชิงยุทธศาสตร์: มองภาพรวม วางแผน และเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง

   – นักปฏิบัติการ/ผู้เชี่ยวชาญ: ช่าง บัญชี ผู้จัดการระบบ หรือด้านกฎหมาย

 

7. เชื่อมโยงแผนที่อยู่อาศัยทุกระดับ ตั้งแต่ชุมชน เมือง ตำบล จนถึงจังหวัด

 

โครงการบ้านพอเพียง: แก้ปัญหาที่อยู่อาศัยชนบท

 

ความเป็นมาและปัญหา

 

จากข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติ ปี 2556 พบว่า

– ประเทศไทยมีครัวเรือนทั้งหมด 20.167 ล้านครัวเรือน

– มี 15.510 ล้านครัวเรือนที่มีกรรมสิทธิ์ในที่อยู่อาศัย

– ยังมีอีก 4.657 ล้านครัวเรือนที่ไม่มีบ้านเป็นของตนเอง

– มีครัวเรือนรายได้น้อยที่ต้องการความช่วยเหลือถึง 2.726 ล้านครัวเรือน

 

ปัญหาในพื้นที่ชนบท

 

– บ้านเก่าทรุดโทรม สร้างมานาน

– ใช้วัสดุไม่มั่นคง ไม่เคยซ่อมแซม

– ครอบครัวขยายแต่ไม่มีเงินสร้างบ้านใหม่

 

วัตถุประสงค์

 

1. ให้ครัวเรือนยากจนที่มีปัญหาความเดือดร้อนด้านที่ดินและที่อยู่อาศัยได้มีบ้านที่ดีขึ้นและมั่นคง โดยชุมชนท้องถิ่นเป็นแกนหลัก

2. สนับสนุนให้ชุมชนดูแลและช่วยเหลือผู้ยากจนในการซ่อมแซม ปรับปรุง ต่อเติม หรือสร้างบ้านใหม่แทนบ้านทรุดโทรมที่อาจเป็นภัยต่อชีวิตและทรัพย์สิน

3. พัฒนาศักยภาพชุมชนให้เข้มแข็ง สามารถวางแผนจัดการที่ดินและที่อยู่อาศัยร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และเชื่อมโยงกับงานพัฒนาด้านต่างๆ ในตำบล

 

หลักการสำคัญในการดำเนินงาน

 

1. สำรวจข้อมูลให้ครบถ้วน

เก็บข้อมูลผู้เดือดร้อนและที่ดินทั้งระดับตำบลและจังหวัด โดยร่วมมือกับหน่วยงานท้องถิ่นและภาคีต่างๆ เพื่อจัดทำแผนงาน งบประมาณ และกลไกการทำงานร่วมกัน

 

2. ตั้งเป้าหมายการพัฒนาในระยะยาว

วางแผนการทำงานระดับตำบลทั้งแผน 3 ปีและ 5 ปี เน้นการทำเพื่อส่วนรวม ให้คนในตำบลมีส่วนร่วมและเป็นเจ้าของการแก้ปัญหา พร้อมสร้างความยั่งยืนด้วยกองทุนหรือทุนชุมชน

 

3. ใช้งบประมาณเป็นตัวเชื่อมความร่วมมือ

ใช้เงินโครงการเป็น "ทุนตั้งต้น" เพื่อดึงทุกภาคส่วนมาร่วมกัน ทั้งผู้เดือดร้อน ชุมชน ท้องถิ่น หน่วยงานรัฐ เอกชน และองค์กรต่างๆ

 

4. ขยายงานครอบคลุมทั่วพื้นที่

ใช้โครงการเป็นเครื่องมือเชื่อมโยงเครือข่ายชุมชน ทำงานบูรณาการจากหลายด้าน แลกเปลี่ยนความรู้ เพื่อให้ชุมชนท้องถิ่นแข็งแรงและพึ่งพาตนเองได้

 

5. บูรณาการแผนพัฒนาในทุกมิติ

รวมแผนพัฒนาที่อยู่อาศัย คุณภาพชีวิต และมิติอื่น ๆ เข้าไว้ในแผนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและแผนยุทธศาสตร์ระดับจังหวัด/กลุ่มจังหวัด โดยมีผู้แทนชุมชนเข้าไปมีบทบาทจริง

 

ทั้งโครงการบ้านมั่นคงและบ้านพอเพียงมีจุดมุ่งหมายเดียวกัน คือ การสร้างที่อยู่อาศัยที่มั่นคงและยั่งยืนให้กับประชาชนไทย โดยเฉพาะกลุ่มผู้มีรายได้น้อย ทั้งสองโครงการใช้หลักการ "ชุมชนเป็นแกนหลัก" ภาครัฐเป็น "ผู้สนับสนุน" และร่วมมือกับทุกภาคส่วนเพื่อสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับคนไทยอย่างแท้จริง

 

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.)