“ปลานิลไทย”: ไม่ได้เป็นเพียงแค่อาหารมื้อหลักที่คุ้นเคยในสำรับกับข้าวของคนไทยเท่านั้น แต่ยังเป็นสัญลักษณ์แห่งสายใยความผูกพันระหว่างสถาบันพระมหากษัตริย์และพสกนิกร และเป็นสัตว์น้ำที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศอย่างมหาศาลตลอดระยะเวลากว่า 60 ปีที่ผ่านมา
จุดเริ่มต้นจากพระมหากรุณาธิคุณ เรื่องราวของปลานิลในประเทศไทยมีจุดเริ่มต้นที่น่าประทับใจเมื่อวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2508 เมื่อสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ แห่งประเทศญี่ปุ่น (ขณะทรงดำรงพระอิสริยยศมกุฎราชกุมาร) ได้น้อมเกล้าฯ ถวายปลาน้ำจืดในตระกูลทิลาเปียจำนวน 50 ตัว แด่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9)
ในระยะแรก พระองค์ทรงทดลองเลี้ยงปลาเหล่านี้ ณ บ่อปลาในสวนจิตรลดา และทรงพบว่าปลาชนิดนี้เลี้ยงง่ายและเจริญเติบโตได้ดี จึงทรงพระราชทานชื่อว่า “ปลานิล”
ต่อมาในวันที่ 17 มีนาคม 2509 พระองค์ได้พระราชทานลูกพันธุ์ปลาจำนวน 10,000 ตัว ให้แก่กรมประมงเพื่อนำไปขยายพันธุ์และแจกจ่ายให้แก่ราษฎรทั่วประเทศ เพื่อใช้เป็นแหล่งอาหารโปรตีนคุณภาพและสร้างอาชีพเลี้ยงตัว
ขุมทรัพย์ทางเศรษฐกิจมูลค่าหมื่นล้าน
ปลานิลไทย จากปลาพระราชทานในวันนั้น วันนี้ปลานิลได้กลายเป็นปลาน้ำจืดเศรษฐกิจอันดับหนึ่งของไทยอย่างเต็มตัว ข้อมูลจากกรมประมง ณ สิ้นปี 2568 ระบุว่าประเทศไทยมีฟาร์มผู้เพาะเลี้ยงปลานิลมากถึง 339,489 ฟาร์ม ให้ผลผลิตรวมกว่า 273,169 ตัน สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจสูงถึง 13,612 ล้านบาทต่อปี
แม้ว่าผลผลิตส่วนใหญ่ร้อยละ 98 จะถูกใช้เพื่อการบริโภคภายในประเทศ แต่ปลานิลไทยยังมีศักยภาพในการส่งออก โดยในปี 2568 มีมูลค่าการส่งออกประมาณ 301.2 ล้านบาท ในรูปแบบปลานิลสดแช่แข็ง แช่เย็น และเนื้อปลาแช่แข็ง โดยมีตลาดหลักอยู่ที่สหรัฐอเมริกา อิตาลี สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และไต้หวัน
นวัตกรรมและการพัฒนาสายพันธุ์ที่ไม่หยุดนิ่ง ความสำเร็จของปลานิลไทยเกิดจากการสนับสนุนงานวิจัยและพัฒนาอย่างต่อเนื่องของกรมประมงและภาคเอกชน เพื่อให้เกษตรกรเข้าถึงพันธุ์ปลาที่มีคุณภาพ อัตราการรอดสูง และเติบโตเร็ว ปัจจุบันมีสายพันธุ์ที่ได้รับการปรับปรุงและกระจายสู่เกษตรกรมากมาย เช่น จิตรลดา 3, จิตรลดา 4, เร้ด 1, เร้ด 2 และปทุมธานี 1
นอกจากนี้ ยังมีการส่งเสริมการยกระดับมาตรฐานฟาร์ม การลดต้นทุนการผลิต และการแปรรูปผลิตภัณฑ์ให้มีความหลากหลายเพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้า รวมถึงการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ในห่วงโซ่อุปทานตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ
ก้าวสู่ทศวรรษใหม่: 60 ปี ปลานิลพระราชทาน เพื่อเป็นการน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณและฉลองความสำเร็จของสัตว์เศรษฐกิจชนิดนี้ กรมประมงร่วมกับภาคีเครือข่าย เตรียมจัดงานใหญ่ “60 ปี ปลานิลพระราชทานเพื่อปวงชนชาวไทย” ในวันที่ 13-17 มีนาคม 2569 ณ ศูนย์การค้าฟิวเจอร์พาร์ค และสเปลล์ จังหวัดปทุมธานี
งานนี้ไม่เพียงแต่เป็นการย้อนรอยประวัติศาสตร์ แต่ยังเป็นเวทีสำคัญในการแสดงศักยภาพของอุตสาหกรรมปลานิลไทยที่จะก้าวต่อไปอย่างยั่งยืน เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารและรายได้ให้แก่คนไทยสืบไป ปลานิลจึงไม่ใช่แค่สัตว์น้ำ แต่คือ “มรดกทางอาหาร” ที่ส่งต่อความกินดีอยู่ดีให้แก่คนไทยอย่างแท้จริง
พบกับ “ทิน โชคกมลกิจ” และ “โค้ชหนุ่ม” ได้ใน “เงินทองของจริง”
ออกอากาศทาง ช่อง one31 ทุกวันจันทร์ – ศุกร์ เวลา 07.50 – 08.00 น.
รับชมรีรันได้ทางช่อง GMM25 เวลา 10.30 – 10.40 น. และช่องทางออนไลน์ TERO Digital
