“ถ้าไม่มีใครดู แม่จะดูเอง” คืนชีพ “โขนไทย” เบื้องหลัง “น้ำพระทัยแม่แห่งแผ่นดิน”

“พระพันปีหลวง” ผู้ทรงฟื้นฟู ปลุกศิลปะการแสดง “โขนไทย” ศิลปวัฒนธรรมล้ำค่า ให้กลับมาโลดแล่นในแผ่นดินไทยอีกครั้ง ร่วมย้อนรอยภาพครั้งอดีต น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ

 

วันที่ 29 ต.ค. 68 คุณ ครูรัจนา พวงประยงค์ (ครูเล็ก) ศิลปินแห่งชาติ ผู้เชี่ยวชาญและที่ปรึกษาการแสดง (ละครนาง) โขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ ออกมาเล่าเรื่องราวผ่านรายการ “ถกไม่เถียง” ทางช่อง 7HD กด 35 ดำเนินรายการโดย ทิน โชคกมลกิจ ว่า พระราชดำรัสที่ว่า “ถ้าไม่มีใครดู ฉันจะดูเอง” สะท้อนถึงพระราชปณิธานอันแน่วแน่ของสมเด็จพระพันปีหลวง ในมุมมองของผู้เป็นครูนาฏศิลป์ ตนมองว่าหากไม่มีพระองค์ท่าน โขนอาจสูญสิ้นไปแน่นอน

 

 

เพราะในช่วงเวลานั้นศิลปะการแสดงโขนเริ่มเสื่อมถอยและค่อย ๆ เลือนหาย โรงเรียนนาฏศิลป์อาจเหลือเพียงชื่อไว้ในประวัติศาสตร์เท่านั้น พระองค์ท่านทรงเป็นผู้ฟื้นฟูและเปิดวงการโขนให้กลับมาโลดแล่นบนแผ่นดินไทยอีกครั้ง

 

พระองค์ทรงอ่านและทรงมีความเข้าใจอย่างลึกซึ้งในวรรณคดี ทรงทราบทุกกลอน ทุกบท ทุกตอน ตลอดชีวิตการทำงานกว่า 10 ปี ตนรู้สึกเป็นบุญอย่างยิ่งที่ได้มีโอกาสใกล้ชิดกับพระพันปีหลวง หากไม่ได้ทรงสืบทอดและต่อยอด โขนอาจไม่ดำรงอยู่เช่นทุกวันนี้ เพราะทั้งในด้านงบประมาณ การสนับสนุน และการอนุรักษ์ พระองค์ทรงเป็นกำลังสำคัญที่ทำให้โขนยังคงมีชีวิตและไม่สูญหายไป

 

ด้าน ผศ. ดร.สุรัตน์ จงดา (ครูไก่) อนุกรรมการด้านการจัดแสดงโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ เล่าว่า แท้จริงแล้ว โขนก่อนจะก่อร่างสร้างตัวเป็น “โขนศิลปาชีพ” ในช่วงปี พ.ศ. 2544–2545 อยู่ในภาวะซบเซา เนื่องจากสังคมที่เปลี่ยนแปลงและยุคสมัยที่พัฒนาไป คำพระราชดำรัสที่ถูกต้องคือ “ถ้าไม่มีใครดู แม่จะดูเอง”

 

 

ในด้านของการออกแบบเครื่องแต่งกาย พระองค์ทรงให้ความสำคัญอย่างมาก มีการพัฒนาให้สะดวกต่อการแสดงมากขึ้น จนเกิด “โครงการสร้างเครื่องแต่งกายโขนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ” ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547 โดยมีการศึกษาข้อมูลและออกแบบใหม่ ใช้เวลารวมกว่า 3 ปีจึงแล้วเสร็จ

 

จากจุดเริ่มต้นของการพัฒนาเครื่องแต่งกาย ได้ขยายต่อยอดจนเกิดการแสดง “โขนพระราชทาน” ที่ได้รับความสนใจอย่างล้นหลาม ผู้ชมเต็มโรงทุกรอบการแสดง และประสบความสำเร็จอย่างสูง จนได้รับพระราชกระแสรับสั่งให้จัดแสดงโขนอย่างต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน