วิกฤติหนี้เกษตรกรไทย: เป็นปัญหาที่กำลังแผ่ขยายและหยั่งรากลึกมากยิ่งขึ้น จากการศึกษาและบูรณาการฐานข้อมูลขนาดใหญ่ของสถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ (PIER) ร่วมกับ ธ.ก.ส. ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึกของลูกหนี้เกษตรกรกว่า 3.97 ล้านรายตลอดทศวรรษที่ผ่านมา พบว่าเราไม่สามารถประเมินความรุนแรงของปัญหาผ่านตัวเลขหนี้เสีย (NPL) ได้เพียงอย่างเดียว
เนื่องจากมาตรการพยุงหนี้ที่ผ่านมาได้บดบังความเปราะบางที่แท้จริงไว้ ปัจจุบันปริมาณหนี้พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยค่ากลางของหนี้ขยับไปถึง 250,000 บาท ซึ่งสูงกว่าครัวเรือนกลุ่มอื่นๆ ถึง 3 เท่า และมีเกษตรกรกว่า 30% ที่ต้องแบกรับภาระหนี้เกิน 500,000 บาท
ปัญหาที่น่ากังวลที่สุดคือพฤติกรรมการชำระหนี้แบบ “จ่ายแต่ดอก” ซึ่งเพิ่มสัดส่วนจาก 20% เป็นมากกว่า 50% ในช่วง 8 ปีที่ผ่านมา ทำให้มีเพียง 10% เท่านั้นที่สามารถจ่ายลดเงินต้นได้อย่างสม่ำเสมอ ปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกษตรกรหนีไม่พ้น “กับดักหนี้” คือข้อจำกัดด้านรายได้ที่กว่า 42% มีเงินคงเหลือไม่พอชำระหนี้
ผนวกกับปัญหาความไม่สอดคล้องกันของการกำหนดงวดชำระหนี้รายปีที่ไม่ตรงกับรอบการเกิดรายได้จริง อีกทั้งยังมีต้นทุนแฝงในการเดินทางไปสาขาเพื่อชำระหนี้ที่สูงถึง 300-1,000 บาทต่อครั้ง ทำให้การนำเงินก้อนเล็กไปชำระในแต่ละเดือนเป็นเรื่องที่ไม่คุ้มค่า
การแก้ปัญหาด้วยมาตรการระยะสั้นในอดีต เช่น การพักชำระหนี้แบบไร้เงื่อนไข ถือเป็นเพียงการ “แช่แข็ง” ปัญหาและบั่นทอนวินัยทางการเงิน การออกแบบนโยบายใหม่จึงต้องเน้นความ “ถูกฝาถูกตัว”
โดยสามารถจำแนกเกษตรกรออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ กลุ่มที่ 1 กลุ่มที่ปิดจบหนี้ได้เอง (25%) ควรเน้นการใช้สัญญาที่ยืดหยุ่นและมีมาตรการจูงใจ กลุ่มที่ 2 กลุ่มที่อาจปิดหนี้ได้หากปรับพฤติกรรม (30%) ควรใช้กลไกสะกิดพฤติกรรมและมาตรการกระตุ้นให้ทยอยชำระ และกลุ่มที่ 3 กลุ่มที่มีหนี้เกินศักยภาพ (22%) ซึ่งต้องมุ่งเน้นการปรับโครงสร้างหนี้เชิงรุก ลดภาระหนี้แบบมีเงื่อนไข และอาจต้องพิจารณาตัดหนี้สูญสำหรับเป้าหมายที่เปราะบาง
ท้ายที่สุด การออกแบบมาตรการแก้หนี้ที่มีประสิทธิผลจำเป็นต้องอาศัยหลักการ “FEAST” ซึ่งประกอบด้วย ความยืดหยุ่น (Flexible) การชำระหนี้ที่ง่ายและลดต้นทุน (Easy) ความคุ้มค่าที่จูงใจ (Attractive) การใช้พันธสัญญาทางสังคม (Social) และการจัดรอบชำระที่ตรงกับจังหวะรายได้ (Timely) การปรับเปลี่ยนโครงสร้างนโยบายจากระยะสั้นสู่การปรับสัญญาระยะยาวอย่างเป็นระบบเช่นนี้ จะเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยให้เกษตรกรไทยสามารถหลุดพ้นจากวงจรหนี้ได้อย่างยั่งยืน
พบกับ “ทิน โชคกมลกิจ” และ “โค้ชหนุ่ม” ได้ใน “เงินทองของจริง”
ออกอากาศทาง ช่อง one31 ทุกวันจันทร์ – ศุกร์ เวลา 07.50 – 08.00 น.
รับชมรีรันได้ทางช่อง GMM25 เวลา 10.30 – 10.40 น. และช่องทางออนไลน์ TERO Digital
