Traceability มาตรฐานใหม่: ในยุคที่ตลาดปลายทางให้ความสำคัญกับความปลอดภัยทางอาหาร ความโปร่งใสของห่วงโซ่อุปทาน และความยั่งยืนอย่างเข้มข้น “การตรวจสอบย้อนกลับ” (Traceability) ได้กลายมาเป็นกลไกสำคัญที่จะช่วยยกระดับและรับประกันอนาคตของสินค้าเกษตรอาเซียน ระบบนี้ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือสำหรับติดตามสินค้าจากแหล่งผลิตไปสู่ผู้บริโภค
เพื่อลดความเสียหายและเรียกคืนสินค้าได้อย่างรวดเร็วเมื่อเกิดปัญหาเท่านั้น แต่ยังเป็นหลักฐานสำคัญที่ใช้ยืนยันความโปร่งใสของกระบวนการผลิต ครอบคลุมไปถึงการดูแลสิทธิมนุษยชน การใช้แรงงาน การจัดการสารเคมี และการรับรองด้านความยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อม
ปัจจุบัน หลายประเทศมหาอำนาจทางเศรษฐกิจได้ยกระดับข้อกำหนดด้านนี้อย่างจริงจัง เช่น สหภาพยุโรปที่มีกฎหมาย EUDR เพื่อป้องกันไม่ให้สินค้าเกษตรนำเข้าข้องเกี่ยวกับการตัดไม้ทำลายป่า หรือสหรัฐอเมริกาที่บังคับใช้ระบบข้อมูลตรวจสอบย้อนกลับอย่างเข้มงวด
ในขณะเดียวกัน ประเทศจีนก็ได้นำกลไกการตรวจสอบย้อนกลับมาใช้เป็นเงื่อนไขพื้นฐานในการเข้าถึงตลาดเช่นกัน ดังเห็นได้จากกรณีเมื่อเดือนกรกฎาคม 2569 ที่ทางการจีนเพิ่มความเข้มงวดในการนำเข้าทุเรียนจากเวียดนาม
โดยกำหนดให้รหัสการขึ้นทะเบียนสวนและโรงคัดบรรจุต้องตรงกับเอกสารศุลกากรอย่างเด็ดขาด เพื่อแก้ปัญหาการสวมสิทธิ์ หากข้อมูลไม่ตรงกัน สินค้าจะถูกกัก ตีกลับ หรือผู้ประกอบการอาจถูกขึ้นบัญชีดำได้ทันที
อย่างไรก็ตาม แม้ประเทศในกลุ่มอาเซียนจะเริ่มตระหนักถึงความสำคัญนี้ แต่การผลักดันให้เกิดระบบที่สมบูรณ์ในระดับภูมิภาคยังคงเผชิญความท้าทายหลายประการ ไม่ว่าจะเป็น การขาดมาตรฐานกลางที่ทุกภาคส่วนยอมรับร่วมกัน การเชื่อมโยงฐานข้อมูลระหว่างหน่วยงานที่ยังไม่สมบูรณ์ ตลอดจนข้อจำกัดด้านต้นทุนและศักยภาพของผู้ประกอบการ
การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในวงกว้างจึงยังคงต้องการแรงจูงใจและการสนับสนุนด้านการลงทุนจากทั้งภาครัฐและภาคเอกชนอย่างจริงจัง
เพื่อรับมือกับข้อกำหนดที่เข้มงวดของตลาดโลก อาเซียนมีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องพัฒนาระบบตรวจสอบย้อนกลับให้มีประสิทธิภาพ โดยบูรณาการข้อมูลให้ถูกต้องและโปร่งใสตลอดห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่ระดับเกษตรกร โรงคัดบรรจุ ไปจนถึงผู้ส่งออก ควบคู่ไปกับการสร้างกลไกแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างประเทศสมาชิก
ในอนาคต ความสามารถในการแข่งขันของสินค้าเกษตรอาเซียนจะไม่ได้ถูกตัดสินด้วย “คุณภาพของสินค้า” เพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่จะถูกชี้วัดด้วยความสามารถในการ “พิสูจน์ที่มา” และกระบวนการผลิตได้อย่างโปร่งใส การเร่งพัฒนาระบบการตรวจสอบย้อนกลับในวันนี้ จึงไม่ใช่เพียงแค่การปฏิบัติตามกฎระเบียบของคู่ค้า แต่คือการลงทุนเพื่อยกระดับมาตรฐานและสร้างความสามารถทางการแข่งขันในระยะยาวอย่างยั่งยืน
พบกับ “ทิน โชคกมลกิจ” และ “โค้ชหนุ่ม” ได้ใน “เงินทองของจริง”
ออกอากาศทาง ช่อง one31 ทุกวันจันทร์ – ศุกร์ เวลา 08.15 – 08.25 น.
รับชมรีรันได้ทางช่อง GMM25 เวลา 10.30 – 10.40 น. และช่องทางออนไลน์ TERO Digital
