จีนเปิดศักราชใหม่: ปัจจุบัน ประเทศจีนกำลังเผชิญกับ “วิกฤติประชากร” อย่างหนัก โดยเฉพาะอัตราการเกิดที่ลดลงอย่างรวดเร็วและจำนวนประชากรวัยทำงานที่กำลังหดตัวลงอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นผลกระทบสะสมจากนโยบายลูกคนเดียวที่บังคับใช้มาอย่างยาวนาน ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติจีนระบุว่า ในปี 2025 ประชากรวัยทำงาน (อายุ 15-64 ปี) จะมีจำนวนราว 968.48 ล้านคน 

ซึ่งลดลงถึงร้อยละ 4 เมื่อเทียบกับจุดสูงสุดที่เคยทำไว้ในปี 2013 ยิ่งไปกว่านั้น องค์การสหประชาชาติยังประเมินว่า ประชากรวัยทำงานของจีนอาจลดลงต่ำกว่า 750 ล้านคนภายในปี 2050 หากสถานการณ์ยังเป็นเช่นนี้ต่อไป

เพื่อรับมือกับวิกฤติดังกล่าวและเพื่อรักษาฐานกำลังแรงงานในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ รัฐบาลจีนจึงได้บังคับใช้กฎระเบียบใหม่เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคมที่ผ่านมา เพื่อคุ้มครองสิทธิของ “แรงงานผู้สูงอายุ” ที่ยังคงทำงานต่อหลังเกษียณ ซึ่งถือเป็นครั้งแรกที่มีการออกกฎหมายในลักษณะนี้ ที่ผ่านมาแม้ผู้สูงอายุจำนวนมากจะเต็มใจทำงานต่อ แต่พวกเขาเหล่านั้นมักถูกเพิกเฉยและไม่ได้รับความคุ้มครองทางกฎหมายแรงงานและการจ้างงาน

กฎหมายฉบับใหม่นี้ได้ระบุสิทธิของแรงงานวัยเกษียณไว้อย่างชัดเจน ครอบคลุมตั้งแต่ผู้เชี่ยวชาญระดับสูงไปจนถึงแรงงานทั่วไป เช่น พนักงานทำความสะอาด แม่บ้าน และพนักงานรักษาความปลอดภัย โดยมีข้อกำหนดหลัก 4 ประการที่นายจ้างต้องปฏิบัติตาม ได้แก่

1. ต้องทำสัญญาจ้างงานเป็นลายลักษณ์อักษรที่ระบุค่าจ้าง สวัสดิการ และลักษณะงานอย่างชัดเจน

2. ต้องจ่ายค่าตอบแทนอย่างน้อยเดือนละครั้งและห้ามต่ำกว่าอัตราค่าแรงขั้นต่ำของท้องถิ่น

3. ห้ามให้ผู้สูงอายุทำงานล่วงเวลา (OT) เพื่อป้องกันผลกระทบด้านสุขภาพ

4. นายจ้างต้องเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งหมดในการทำประกันอุบัติเหตุในสถานที่ทำงานให้กับพนักงานกลุ่มนี้

นอกจากการปกป้องสิทธิแล้ว นโยบายดังกล่าวยังคาดหวังผลเชิงบวกทางเศรษฐกิจ เพราะหากกลุ่มผู้สูงอายุมีงานและมีรายได้ที่มั่นคง จะช่วยกระตุ้นการบริโภคภายในประเทศที่ซบเซาให้กลับมาคึกคักได้ ควบคู่ไปกับการที่รัฐบาลจีนได้เริ่มปรับเพิ่มเกณฑ์อายุเกษียณแบบขั้นบันไดในอีก 15 ปีข้างหน้า โดยผู้ชายจะขยับจาก 60 ปี เป็น 63 ปี และพนักงานหญิงทั่วไปจะขยับจาก 50 ปี เป็น 55 ปี

อย่างไรก็ตาม การขับเคลื่อนนโยบายนี้ยังมีความท้าทายซ่อนอยู่ ต้นทุนแรงงานที่สูงขึ้นจากการบังคับจ่ายค่าประกันและสวัสดิการอาจทำให้นายจ้างบางส่วนเลือกที่จะ “ไม่จ้าง” หรือลดชั่วโมงการทำงานของผู้สูงอายุลง 

นอกจากนี้ ยังมีประเด็นความกังวลว่าแรงงานกลุ่มนี้อาจเข้าไปแย่งงานและโอกาสของบัณฑิตจบใหม่ ท่ามกลางภาวะที่อัตราการว่างงานของเยาวชนจีนอายุ 16-24 ปี ในเดือนพฤษภาคม พุ่งสูงถึงร้อยละ 15.6 ซึ่งสูงกว่าอัตราว่างงานโดยรวมถึง 3 เท่า รัฐบาลจีนจึงต้องเผชิญกับโจทย์ใหญ่ในการรักษาสมดุลระหว่างการดูแลแรงงานวัยเกษียณและการสร้างงานให้คนรุ่นใหม่ไปพร้อมๆ กัน

พบกับ “ทิน โชคกมลกิจ” และ “โค้ชหนุ่ม” ได้ใน “เงินทองของจริง” 
ออกอากาศทาง ช่อง one31 ทุกวันจันทร์ – ศุกร์  เวลา 08.15 – 08.25 น.
รับชมรีรันได้ทางช่อง GMM25 เวลา 10.30 – 10.40 น. และช่องทางออนไลน์ TERO Digital