จีนปะทะรัสเซียในรัฐฉาน: พื้นที่บริเวณ ดอยขี้เหล็ก ยอดเขาที่สูงที่สุดในเมืองโต๋น รัฐฉาน ประเทศพม่า ซึ่งอยู่ห่างจากพรมแดนไทยเพียง 20 กิโลเมตร กำลังกลายเป็นสมรภูมิแย่งชิงทรัพยากรระดับโลกระหว่าง จีนและรัสเซีย
โดยทั้งสองมหาอำนาจต่างเร่งขยายอิทธิพลเข้าทำเหมือง “แร่ทังสเตน” ซึ่งเป็นแร่ยุทธศาสตร์สำคัญ ท่ามกลางรายงานความกังวลด้านสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมจากมูลนิธิสิทธิมนุษยชนไทใหญ่ (SHRF)
กลุ่มทุนจากจีน ได้รุกคืบเข้าสู่พื้นที่ทางทิศใต้ของดอยขี้เหล็ก โดยร่วมมือกับ กองทัพว้า (UWSA) ดำเนินโครงการเหมืองแร่ขนาดใหญ่ในเมืองจ้อด โครงการนี้มีการเตรียมการมาตั้งแต่ปี 2565 และเริ่มเดินเครื่องผลิตอย่างเต็มรูปแบบในเดือนกุมภาพันธ์ 2569
กระบวนการโลจิสติกส์ของจีนมีความซับซ้อน โดยใช้การลำเลียงเครื่องจักรหนักล่องตามแม่น้ำโขงมายังท่าเรือบ้านโป่งในลาว ก่อนจะขนส่งผ่านเมืองสาดและเมืองโต๋นเข้าสู่เหมือง ปัจจุบันมีการจ้างงานทั้งชาวจีนในระดับเทคนิคและแรงงานท้องถิ่นรวมกว่า 350 คน โดยแรงงานขุดหินใต้ดินจะได้รับค่าตอบแทนเป็นรายเที่ยวในการแบกแร่ออกมาจากอุโมงค์
ในขณะเดียวกัน รัสเซีย ได้ขยายอิทธิพลเข้ามาทางตอนเหนือของดอยขี้เหล็กภายใต้การสนับสนุนของ รัฐบาลทหารพม่า มีการส่งผู้เชี่ยวชาญเข้ามาสำรวจรังวัดพื้นที่อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2568 และได้รับใบอนุญาตทำเหมืองทังสเตนในเขตพื้นที่ลาดชัน
อย่างไรก็ตาม โครงการของรัสเซียต้องเผชิญกับ อุปสรรคทางการเมือง เนื่องจากกองทัพว้าในพื้นที่ได้สั่งให้ชาวบ้านแสดงท่าทีต่อต้านโครงการของรัสเซีย ซึ่งการเข้ามาของรัสเซียในครั้งนี้ถือเป็นการตอกย้ำความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นกับรัฐบาลทหารพม่าที่มีมาอย่างยาวนาน
การเติบโตของอุตสาหกรรมเหมืองแร่กลับแลกมาด้วย วิกฤตสุขภาพและสิ่งแวดล้อมที่รุนแรง ชาวบ้านใน “บ้านว้า” ซึ่งอยู่ใกล้กับเหมืองของจีนเพียง 1 กิโลเมตร รายงานว่า เด็กในหมู่บ้านเริ่มป่วยเป็นโรคผิวหนังและมีผื่นคันรุนแรง จากการใช้น้ำในแม่น้ำผักกูดที่ปนเปื้อน
นอกจากนี้ การสร้างเขื่อนกักเก็บน้ำของเหมืองยังทำให้ชุมชนตอนล่าง ขาดแคลนน้ำเพื่อการเกษตร และในช่วงฤดูฝน ตะกอนทรายจากการทำเหมืองได้ไหลเข้าท่วมนาข้าวจนไม่สามารถเพาะปลูกได้
ความน่ากังวลสูงสุดในขณะนี้คือ หากมีการทำเหมืองเต็มรูปแบบทั้งสองทิศทาง สารเคมีและโลหะหนัก อาจปนเปื้อนลงสู่แม่น้ำจ้อดและไหลต่อเนื่องไปยัง แม่น้ำสาละวิน ซึ่งเป็นเส้นเลือดใหญ่ที่หล่อเลี้ยงผู้คนจำนวนมากในภูมิภาคนี้
ส่งผลให้วิกฤตการณ์ครั้งนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องของเศรษฐกิจ แต่เป็นประวัติศาสตร์หน้าใหม่ของความทุกข์ยากที่คนท้องถิ่นต้องเผชิญจากการช่วงชิงทรัพยากรของมหาอำนาจ
พบกับ “ทิน โชคกมลกิจ” และ “โค้ชหนุ่ม” ได้ใน “เงินทองของจริง”
ออกอากาศทาง ช่อง one31 ทุกวันจันทร์ – ศุกร์ เวลา 07.50 – 08.00 น.
รับชมรีรันได้ทางช่อง GMM25 เวลา 10.30 – 10.40 น. และช่องทางออนไลน์ TERO Digital
