กุ้งก้ามแดงบุกกว๊านพะเยา: กระแสความตื่นเต้นของชาวจังหวัดพะเยาที่สามารถจับ “กุ้งก้ามแดง” หรือที่รู้จักกันในชื่อกุ้งเครย์ฟิชได้ในพื้นที่กว๊านพะเยานั้น แม้ในมุมหนึ่งอาจดูเป็นเรื่องแปลกใหม่ แต่ในความเป็นจริงแล้ว
เหตุการณ์นี้กำลังกลายเป็นสัญญาณเตือนภัยครั้งใหญ่ที่อาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อระบบนิเวศน้ำจืดของประเทศไทย รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ รวมไปถึงกลุ่มนักวิชาการด้านการประมง
ได้ออกมาแสดงความกังวลและชี้ชัดว่า กุ้งชนิดนี้ถือเป็นสัตว์น้ำต่างถิ่น (Alien Species) ที่มีศักยภาพในการรุกรานสูง หากปล่อยให้เกิดการแพร่กระจายและตั้งประชากรในธรรมชาติได้สำเร็จ จะกลายเป็นปัญหาใหญ่ที่ส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง
ปัจจุบัน กรมประมงได้จัดให้กุ้งเครย์ฟิชเป็นสัตว์น้ำต่างถิ่นที่ต้องได้รับการควบคุมอย่างเข้มงวด เนื่องจากคุณลักษณะพิเศษของพวกมันที่ สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมได้ดีเยี่ยม กินอาหารได้หลากหลายประเภท และมักจะแข่งขันแย่งชิงอาหารกับสัตว์น้ำพื้นถิ่นอย่างดุเดือด
ยิ่งไปกว่านั้น กุ้งชนิดนี้ยังมีพฤติกรรมชอบขุดโพรงตามบริเวณคันบ่อ คันนา และริมตลิ่ง ซึ่งมีความเสี่ยงที่จะทำให้โครงสร้างดินพังทลาย ซ้ำร้ายยังอาจเป็นพาหะนำโรคติดต่อร้ายแรงมาสู่สัตว์น้ำเศรษฐกิจชนิดอื่นๆ ของไทยอีกด้วย
ปัญหาการรุกรานของสัตว์ต่างถิ่นไม่ได้เกิดขึ้นแค่ในประเทศไทย แต่แทบทุกประเทศทั่วโลกต่างเคยเผชิญกับวิกฤตินี้ สัตว์เหล่านี้ไม่ได้เป็น “ผู้ร้าย” มาตั้งแต่ต้น แต่มักจะถูกนำเข้ามาในฐานะสัตว์เลี้ยง สัตว์สวยงาม หรือสัตว์เศรษฐกิจ ก่อนที่จะเกิดการหลุดรอดหรือถูกนำไปปล่อยทิ้งลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือในทวีปยุโรป
ซึ่งกุ้งเครย์ฟิชจากอเมริกาเหนือได้สร้างผลกระทบอย่างหนักต่อกุ้งพื้นเมืองและระบบนิเวศ ขณะที่ในประเทศจีน แม้กุ้งชนิดนี้จะถูกนำมาใช้สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจมหาศาล แต่บางพื้นที่ก็ต้องเผชิญกับความเสียหายต่อระบบชลประทานและคันนาจากการขุดโพรง ส่วนในทวีปแอฟริกาก็ต้องเฝ้าระวังผลกระทบที่มีต่อพืชน้ำและสัตว์น้ำพื้นถิ่นเช่นเดียวกัน
บทเรียนจากต่างประเทศแสดงให้เห็นว่า การรับมือกับปัญหาสัตว์ต่างถิ่นนั้น จำเป็นต้องมองภาพรวมทั้งระบบและบูรณาการหลายมาตรการเข้าด้วยกัน สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่เพียงการมัวถกเถียงกันว่า “สัตว์เหล่านี้เข้ามาได้อย่างไร” แต่คือการร่วมมือกันหาวิธีควบคุมผลกระทบ ลดจำนวนประชากร และใช้ประโยชน์อย่างเหมาะสม
ตัวอย่างที่ประสบความสำเร็จคือ การจัดการปลาสิงโตในสหรัฐอเมริกาและแคริบเบียน ที่ภาครัฐส่งเสริมให้ประชาชนหันมาบริโภค ภายใต้แนวคิดที่ว่า “ยิ่งจับออกจากธรรมชาติมากเท่าใด ก็ยิ่งช่วยลดผลกระทบต่อระบบนิเวศได้มากขึ้นเท่านั้น”
สำหรับประเทศไทย เรายังคงพบสัตว์ต่างถิ่นอีกหลายชนิดในแหล่งน้ำธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นปลาหมอบัตเตอร์ หอยเชอรี่ หรือปลาหมอคางดำ ล่าสุด ทางจังหวัดพะเยาได้ติดตามสถานการณ์และออกมารณรงค์ห้ามปล่อยสัตว์ต่างถิ่นลงสู่แหล่งน้ำ ซึ่งในขณะนี้สถานการณ์ในกว๊านพะเยายังคงอยู่ภายใต้การควบคุม
ดังนั้น นโยบายเร่งด่วนและทรงประสิทธิภาพที่สุดในเวลานี้คือ การร่วมมือกันเฝ้าระวัง ควบคุมประชากร และเร่งจับกุ้งก้ามแดงออกจากแหล่งน้ำธรรมชาติเพื่อนำมาบริโภคหรือใช้ประโยชน์ให้เกิดความคุ้มค่าสูงสุด ก่อนที่ระบบนิเวศจะพังทลายจนสายเกินแก้
พบกับ “ทิน โชคกมลกิจ” และ “โค้ชหนุ่ม” ได้ใน “เงินทองของจริง”
ออกอากาศทาง ช่อง one31 ทุกวันจันทร์ – ศุกร์ เวลา 08.15 – 08.25 น.
รับชมรีรันได้ทางช่อง GMM25 เวลา 10.30 – 10.40 น. และช่องทางออนไลน์ TERO Digital
