กำแพงที่มองไม่เห็น NTMs: การค้าระหว่างประเทศเป็นกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจที่สำคัญยิ่ง โดยเฉพาะกับประเทศไทยที่มีมูลค่าการค้าเชื่อมโยงกับจีดีพีสูงถึงร้อยละ 70 ทว่าในขณะที่ทั่วโลกเคยพยายามลดอัตราภาษีศุลกากรลงเพื่อเปิดเสรีทางการค้า รายงานล่าสุดในเดือนพฤษภาคม 2569
จากองค์การสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา (อังค์ถัด หรือ UNCTAD) กลับชี้ให้เห็นถึงความท้าทายใหม่ โดยระบุว่าแม้ภาษีนำเข้าจะเริ่มขยับตัวสูงขึ้นอีกครั้ง แต่สิ่งที่น่ากังวลและส่งผลกระทบหนักกว่าคือ “มาตรการที่ไม่ใช่ภาษี” (Non-Tariff Measures หรือ NTMs) ซึ่งกำลังกลายเป็นต้นทุนแฝงที่ฉุดรั้งการเติบโตของการค้าโลก
อังค์ถัดเผยว่า NTMs ได้สร้างต้นทุนให้กับการส่งออกของกลุ่มประเทศที่ทำการค้าระหว่างประเทศสูงถึงร้อยละ 88
โดยภาระหนักที่สุดตกอยู่กับกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาขนาดเล็กและประเทศที่พัฒนาน้อยที่สุด มาตรการเหล่านี้คือเงื่อนไขทางนโยบายที่นอกเหนือจากภาษี ครอบคลุมตั้งแต่ระบบโควตา การขอใบอนุญาตนำเข้า ไปจนถึงข้อกำหนดทางเทคนิคต่างๆ ที่มุ่งปกป้องสุขภาพประชาชนและสิ่งแวดล้อม
แม้ในทางทฤษฎีจะมีเจตนาดี แต่ในทางปฏิบัติ NTMs กลับก่อให้เกิดต้นทุนแฝงมหาศาล ทั้งในด้านการเข้าถึงข้อมูล การปฏิบัติตามข้อกำหนด และขั้นตอนการตรวจสอบที่ยุ่งยาก
ความแตกต่างของกฎระเบียบในแต่ละประเทศยิ่งเป็นการซ้ำเติมผู้ผลิตและผู้ส่งออกรายย่อย ตัวอย่างเช่น การส่งออกเนื้อสัตว์ปีก ที่สหรัฐอเมริกาอนุญาตให้ใช้คลอรีนล้างทำความสะอาดแบคทีเรียได้
แต่สหภาพยุโรปกลับห้ามและบังคับใช้มาตรฐานสุขอนามัยที่เข้มงวดกว่า ทำให้สินค้าต้องถูกจำกัดการเข้าถึงตลาด หรือในกลุ่มสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ที่มักต้องผ่านการทดสอบและรับรองมาตรฐานซ้ำซ้อนเมื่อต้องการส่งออกไปยังตลาดใหม่ๆ
แม้เป้าหมายด้านความปลอดภัยจะเหมือนกันก็ตาม นอกจากนี้ รัฐบาลหลายแห่งยังเริ่มใช้ NTMs เป็นเครื่องมือแฝงในการขับเคลื่อนนโยบายชาตินิยมทางเศรษฐกิจ เพื่อปกป้องอุตสาหกรรมในประเทศ ควบคุมห่วงโซ่คุณค่า และกำหนดกติกาการค้าให้เป็นไปในทิศทางที่ตนเองได้เปรียบ
เพื่อบรรเทาอุปสรรคดังกล่าว อังค์ถัดเสนอให้เกิด “การบรรจบกันของกฎระเบียบ” (Regulatory Convergence) โดยแนะให้ประเทศต่างๆ ปรับกฎเกณฑ์ภายในให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล เช่น การอิงมาตรฐาน Codex Alimentarius สำหรับสินค้าเกษตรและอาหาร หรือมาตรฐานสากลอื่นๆ ด้านอนามัยสัตว์ ซึ่งแนวทางนี้สามารถช่วยลดต้นทุนทางการค้าที่เกิดจาก NTMs ลงได้ 15-30%
โดยไม่กระทบต่อมาตรฐานความปลอดภัย แต่ในความเป็นจริง หลายประเทศยังคงเดินหน้าออกกฎระเบียบที่เข้มงวดและมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นในทุกๆ ปี “กำแพงที่มองไม่เห็น” นี้จึงยังคงเป็นอุปสรรคก้อนใหญ่ที่ผู้ประกอบการและเศรษฐกิจโลกต้องหาทางก้าวข้ามต่อไป
พบกับ “ทิน โชคกมลกิจ” และ “โค้ชหนุ่ม” ได้ใน “เงินทองของจริง”
ออกอากาศทาง ช่อง one31 ทุกวันจันทร์ – ศุกร์ เวลา 07.50 – 08.00 น.
รับชมรีรันได้ทางช่อง GMM25 เวลา 10.30 – 10.40 น. และช่องทางออนไลน์ TERO Digital
