การเลี้ยงดูเด็กในยุคที่เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ไม่ใช่เพียงเรื่องของการ “ห้าม” หรือ “อนุญาต” การใช้หน้าจออีกต่อไป หากแต่เป็นการปรับ ทัศนคติ (Mindset) ของผู้ปกครองให้เท่าทันโลก เพื่อช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางใจ ทักษะชีวิต และการใช้เทคโนโลยีอย่างมีสติให้กับเด็กตั้งแต่วัยเยาว์
การเลี้ยงลูกในโลกยุคใหม่คือ “การเดินทางร่วมกัน” ระหว่างพ่อแม่และลูก โดยมีความเข้าใจ ความรัก และความสม่ำเสมอเป็นเข็มทิศหลัก โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้
1. ความเข้าใจ คือรากฐานของความสัมพันธ์ในครอบครัว
จุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุดของการเลี้ยงลูก คือ การเข้าใจพัฒนาการของเด็กในแต่ละช่วงวัย พฤติกรรมที่เด็กแสดงออก ไม่ได้เกิดขึ้นโดยไร้เหตุผล แต่มีที่มาและบริบทซ่อนอยู่เสมอ
ผู้ปกครองที่ศึกษาความรู้ด้านจิตวิทยาเด็ก จะสามารถสื่อสารกับลูกได้ตรงจุดมากขึ้น ลดการใช้อารมณ์หรือการคาดเดา และเปลี่ยนจากความขัดแย้งให้กลายเป็นความร่วมมือภายในครอบครัว ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของความสัมพันธ์ที่ดีในระยะยาว
2. วินัยเชิงบวกกับการบริหารเวลาหน้าจออย่างสมดุล
เทคโนโลยีเป็นดาบสองคม การปฏิเสธโดยสิ้นเชิงอาจไม่ใช่คำตอบ แต่การปล่อยให้ใช้อย่างไร้ขอบเขตก็อาจนำไปสู่ปัญหาในอนาคต
แนวคิดสำคัญคือ การตั้งกติกาที่ชัดเจนและเหมาะสมกับวัย ไม่ว่าจะเป็นระยะเวลาการเล่นเกม การใช้โซเชียลมีเดีย หรือการพักสายตา โดยควรอธิบายให้เด็กเข้าใจว่า กฎเหล่านี้มีไว้เพื่อ “ปกป้อง” สุขภาพกาย ใจ และพัฒนาการ ไม่ใช่การบังคับหรือควบคุม
เมื่อเด็กเข้าใจเหตุผล วินัยจะค่อย ๆ เกิดขึ้นจากภายใน และนำไปสู่ความรับผิดชอบในการจัดการเวลาของตนเองในอนาคต
3. พลังของการเป็นต้นแบบ (Role Model) ที่ทรงอิทธิพลที่สุด
คำกล่าวที่ว่า “การกระทำดังกว่าคำพูด” ยังคงใช้ได้จริงเสมอ โดยเฉพาะในการเลี้ยงลูก เด็กมักเรียนรู้จากการเลียนแบบพฤติกรรมของผู้ใหญ่ใกล้ตัว มากกว่าการฟังคำสอนเพียงอย่างเดียว
หากพ่อแม่ต้องการให้ลูกลดการใช้สมาร์ทโฟน ผู้ปกครองควรเริ่มจากการปรับพฤติกรรมของตนเอง เช่น วางโทรศัพท์ในช่วงเวลาสำคัญอย่างการรับประทานอาหารหรือทำกิจกรรมร่วมกัน เพื่อส่งสัญญาณว่า “คนตรงหน้าสำคัญกว่าหน้าจอ”
4. กิจกรรมทดแทน สร้างสมดุลชีวิตนอกโลกดิจิทัล
การลดเวลาหน้าจอจะประสบความสำเร็จได้มากขึ้น เมื่อเด็กมีทางเลือกอื่นที่ สนุก น่าสนใจ และมีความหมาย เข้ามาแทนที่
ไม่ว่าจะเป็นการออกกำลังกาย งานอดิเรก การเล่นอิสระ (Free Play) หรือกิจกรรมสร้างสรรค์ต่าง ๆ ล้วนช่วยเสริมสร้างทักษะทางสังคม ความคิดสร้างสรรค์ และการแก้ปัญหา ซึ่งเป็นทักษะสำคัญที่เทคโนโลยีหรือ AI ไม่สามารถทดแทนได้
นอกจากนี้ การใช้เวลาคุณภาพร่วมกันในครอบครัว ยังช่วยกระชับความสัมพันธ์ และทำให้เด็กเห็นคุณค่าของโลกแห่งความจริงควบคู่ไปกับโลกดิจิทัล
การเลี้ยงลูกในโลกที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว ไม่ได้มีสูตรสำเร็จตายตัว แต่หัวใจสำคัญคือ ความเข้าใจ ความรัก และความสม่ำเสมอ ของผู้ปกครอง
เมื่อพ่อแม่เปิดใจเรียนรู้ ปรับตัว และเดินไปพร้อมกับลูก เด็ก ๆ จะเติบโตขึ้นอย่างมีคุณภาพ มีภูมิคุ้มกันทางใจ และสามารถใช้ชีวิตในโลกดิจิทัลได้อย่างเท่าทันและสมดุล
พบกับ “ทิน โชคกมลกิจ” และ “โค้ชหนุ่ม” ได้ใน “เงินทองของจริง”
ออกอากาศทาง ช่อง one31 ทุกวันจันทร์ – ศุกร์ เวลา 07.50 – 08.00 น.
รับชมรีรันได้ทางช่อง GMM25 เวลา 10.30 – 10.40 น. และช่องทางออนไลน์ TERO Digital
